BAĞIMSIZ ARAŞTIRMA · ABD & TÜRKİYEnumistr@protonmail.com
NumisTRNumisTROsmanlı & Cumhuriyet NümismatiğiEN / TR
Osmanlı ve Türk koleksiyoncu referans veritabanıOsmanlı ve Türk müzayede sonuçları veritabanıTürkiye para fuarları ve koleksiyoncu etkinlikleriTürkiye hatıra paralarıGümüş miktarı ve metal değeri

NUMISTR / ARAŞTIRMA REHBERİ

Osmanlı ve Türk kâğıt paraları

Fiyat karşılaştırmadan önce ihraççı, emisyon, tertip, imza ve kondisyonu ayırın.

Kaynak kontrolü: 18 Ekim 2026

Osmanlı kâğıt paraları

TCMB müzesi ilk Osmanlı kaimesini Abdülmecid döneminde 1840’a tarihler. Bu ilk faizli belgeleri sonraki Osmanlı Bankası basımlarından ve savaş dönemi evrak-ı nakdiyesinden ayırır. Bu nedenle “Osmanlı banknotu” tek katalog serisi değil geniş bir gruptur. Nominal değerle birlikte ihraççıyı ve tam yazıyı kaydedin.

Cumhuriyet banknotları 1927’de başlar

İlk Cumhuriyet emisyonu 5 Aralık 1927’de tedavüle girdi. TCMB, harf devriminden önce basılan bu banknotlarda Osmanlıca metin ve Fransızca nominal değerler kullanıldığını açıklar. Arap harfli bir banknot mutlaka Osmanlı İmparatorluğu basımı değildir. Ayrımı resmî emisyon arşiviyle yapın.

E1–E9 ve para birimi değişimi

TCMB Cumhuriyet banknotlarını E1–E9 emisyonlarında toplar. E8, altı sıfırın atılmasıyla 2005’te; E9, para biriminden “Yeni” sözcüğünün kaldırılmasıyla 2009’da başladı. 1.000.000 eski lira ile 1 yeni lira yalnız üzerindeki sayılarla karşılaştırılmaz. Koleksiyon fiyatı, eski nominal değer ve değiştirme hakkından ayrıdır.

Kondisyon ve varyeteler

Pick veya başka katalog numarası, emisyon, nominal değer, seri ön eki, imzalar, ölçüler ve filigranı kaydedin. Banknotu değiştirmeden ışığa tutarak fotoğraflayın. Kat, iğne deliği, kesilme, yıkama, pres ve onarım değeri büyük ölçüde etkileyebilir. Derecelendirme etiketini ilgili şirketten doğrulayın; sertifika incelemenin yerini tutmaz.

Kaynaklar ve doğrulama

Son kaynak kontrolü: 18 Ekim 2026. Bağlantı verilmesi bir onay veya ortaklık değildir.

Savaş bir banknotun tedavüle girip girmediğini belirleyebilir

TCMB, bazı E2 banknotlarının normal tedavüle girmediğini kaydeder: İngiltere’de basılan İnönü 50 kuruş ve 100 liralar Pire’de gemiye yapılan saldırıda zarar gördü. Planlanan nominal değer, normal olarak ihraç edilmiş banknot demek değildir. Olağandışı E2 malzemesinde nadirlik veya fiyat karşılaştırmadan tedavül basımı, ihraç edilmemiş parça, numune ve hasarlı kalıntıyı ayırın.

TCMB · E2 archive ↗

E5 ve yerli banknot basımının başlangıcı

Beşinci emisyon, halk arasında Mor Binlik denilen mor 1000 lirayı içerir. TCMB E5’in tedavüle çıkışını 1951–1971 olarak verir; 1958’de yerli matbaa üretime başladıktan sonra Türkiye’de basılan ilk banknotun III. tertip 100 lira olduğunu belirtir. Matbaa, tertip ve imzalar aynı nominal değerdeki banknotun tarihî anlamını değiştirebilir.

TCMB · E5 archive ↗

Banknot varyete kontrolü

Emisyon ve nominal değerle başlayın. Ardından tertip, imza çifti, seri ön eki, filigran, matbaa, renk ve ölçüleri karşılaştırın. İlgi çekici seri numarası otomatik olarak nadir varyete değildir. Nominal dereceyi eşdeğer saymadan kâğıt kalitesini, katları, presli yüzeyi, kesilmiş kenarı ve onarımı inceleyin. Her satış kaydında katalog numarası ile kesin emisyonu koruyun.