1 · Tuğrayı bulun
Hat biçimindeki işaret hükümdarı tanımlar. Bütün şekli ve harfleri karşılaştırın; yalnız siluet yeterli değildir.
NUMISTR / ARAŞTIRMA REHBERİ
Osmanlı sikkeleri nasıl okunur?
Rakamları okuyun, tuğrayı tanıyın, darphaneyi bulun; cülus tarihini saltanat yılından ayırın.
Kaynak kontrolü: 18 Ekim 2026
Dört aşamada okuyun
2 · Darphane ifadesini bulun
“Basılmıştır / darp yeri” ifadesini ve yer adını arayın. Yazımlar değişir; isim pul dışına taşmış olabilir.
3 · İki sayıyı kaydedin
Herhangi bir dönüşümden önce ana tarihi ve ayrı saltanat rakamını yazın. Bazı tiplerde farklı tarih sistemi vardır.
4 · Nominal değeri doğrulayın
Para ile kuruşu karıştırmayın. Yazı, ağırlık, çap ve katalog tipini birlikte kontrol edin.
Rakam tablosu
Sözcükler sağdan sola yazılır. Çok basamaklı sayıyı normal basamak sırasıyla okuyun: ١٢٩٣ = 1293; 3921 değildir. Sikkelerde farklı rakam biçimleri bulunabilir.
٠0
١1
٢2
٣3
٤4
٥5
٦6
٧7
٨8
٩9
Tekrar tekrar karşılaşacağınız yazılar
| Yazı | Okunuş | Anlam / görev |
|---|---|---|
| ضرب في | duribe fi / darb fi | Darp edildi; darphane adını başlatır |
| قسطنطينية | Kostantiniyye | İstanbul; yazım çeşitleri vardır |
| مصر | Mısır / Misr | Mısır; ilgili tiplerde darphane adı |
| سنة | sene | Yıl; saltanat rakamını başlatabilir |
| سلطان | sultan | Sultan / hükümdarlık unvanı |
| بن | bin / ibn | Oğlu; hükümdarı babasına bağlar |
| خان | han / khan | Han; hükümdarlık unvanı |
| عز نصره | azze nasruhu | Zafer dileğini bildiren kalıp |
| پارة | para | Para nominal değeri; kuruş değildir |
Ashmolean · HCR17846 ↗ · Ashmolean · HCR18081 ↗ · Met · tuğra structure ↗
Geç Osmanlı cülus tarihi masası
Cülus tarihi aramayı daraltır; tek başına her zaman hükümdarı belirlemez. V. Murad ile II. Abdülhamid H 1293 kullanır. Tuğraları ayrılmalıdır.
| Hükümdar | Cülus tarihi | Emisyonu tanıyın |
|---|---|---|
| Abdülmecid | ١٢٥٥ · 1255 | Tekrarlanan 1255’i basım yılı saymayın. |
| Abdülaziz | ١٢٧٧ · 1277 | Ayrı yıl rakamını okuyun. |
| V. Murad / Murad V | ١٢٩٣ · 1293 | Farklı tuğra; değiştirilmiş paralar bilinir. |
| II. Abdülhamid / Abdülhamid II | ١٢٩٣ · 1293 | Cülus yılını V. Murad ile paylaşır. |
| V. Mehmed Reşat | ١٣٢٧ · 1327 | Reşat / el-Gazi tipini ve yılı kontrol edin. |
| VI. Mehmed Vahdeddin | ١٣٣٦ · 1336 | 20 kuruş 2. yıl, belirli düşük basımlı tarihtir. |
İki belgeli okuma
ASHMOLEAN HCR17846
١٢٥٥ · سنة ١٦ · مصر
1255, yıl 16, Mısır olarak okuyun. Müze bakır 5 parayı Abdülmecid’e bağlar ve 1853–1854’e tarihler. Büyük 1255 tek başına tam basım tarihi değildir.
Müze kaydı ↗ASHMOLEAN HCR17947
١٢٩٣ · سنة ٤
1293 ve yıl 4 olarak okuyun. Müze II. Abdülhamid, İstanbul, bakır 5 para tanımlamasını yapar ve H 1296 / 1878–1879 tarihini verir. Hükümdar ile darphane tanımlamayı tamamlar.
Müze kaydı ↗Basit yıl kuralı nerede yetersiz kalır?
Beklenen saltanat sayımını kullanan emisyonlarda cülus H + saltanat yılı − 1, yararlı araştırma başlangıcıdır. Her Osmanlı sikke ve banknotu için evrensel kural değildir. Rumi tarihler, sabit tarihler, sonraki yeniden basımlar ve katalog uygulamaları ayrı incelenmelidir. Miladi basım yılı vermeden özgün rakamları koruyun ve emisyona özgü tanımlamayı kaynaklandırın.
ONS takvim araştırması ↗Osmanlı parasında iki tarih nasıl okunur?
Ana cülus tarihini ayrı saltanat rakamıyla birlikte okuyun; hükümdarı ve emisyona özgü tarih sistemini doğrulayın.